នៅពេលដែលជនបរទេសទាមទារថា "ភាសាចិនពិតជាលំបាក" ខ្ញុំចង់ឱ្យពួកគេមើលសៀវភៅវេយ្យាករណ៍ខ្មែរដើម្បីឱ្យពួកគេឃើញថា ជាក់ស្ដែង វាលំបាកយ៉ាងណា។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងបង្ហាញដោយភស្តុតាងដ៏មាំមួន៖ ភាសាចិនពិតជាភាសាងាយស្រួលបំផុតក្នុងចក្រវាល។
១. វាចនសព្ទដូច "Lego"
ពាក្យចិនត្រូវបានស្ថាបនាដូចប្លុក Lego — តភ្ជាប់បំណងខ្លះ ហើយពាក្យថ្មីលេចឡើង និងអត្ថន័យរបស់វាច្បាស់ជាងគេ។ សូមមើលការប្រៀបធៀបនេះ៖
| គំនិត | ចិន | រចនាសម្ព័ន្ធ | ខ្មែរ | អង់គ្លេស | បារាំង |
|---|---|---|---|---|---|
| ទំពាំងបាយ | 葡萄 | 葡萄 | ទំពាំងបាយ | grape | raisin |
| ស្រាបាយ | 葡萄酒 | 葡萄 (ទំពាំងបាយ) + 酒 (ស្រាបាយ) | ស្រាបាយ | wine | vin |
| ទំពាំងបាយស្ងួត | 葡萄干 | 葡萄 (ទំពាំងបាយ) + 干 (ស្ងួត) | ទំពាំងបាយស្ងួត | raisin | raisin sec |
| គោ | 牛 | 牛 | គោ | cow / ox / bull | vache / bœuf / taureau |
| ទឹកដោះគោ | 牛奶 | 牛 (គោ) + 奶 (ទឹកដោះ) | ទឹកដោះគោ | milk | lait |
| សាច់គោ | 牛肉 | 牛 (គោ) + 肉 (សាច់) | សាច់គោ | beef | bœuf |
| សាច់ជ្រូក | 猪肉 | 猪 (ជ្រូក) + 肉 (សាច់) | សាច់ជ្រូក | pork | porc |
| សាច់ពពែ | 羊肉 | 羊 (ពពែ) + 肉 (សាច់) | សាច់ពពែ | lamb / mutton | agneau / mouton |
| ដើមឈើ | 树 | 树 | ដើមឈើ | tree | arbre |
| មែក | 树枝 | 树 (ដើមឈើ) + 枝 (មែក) | មែក | branch | branche |
| ស្លឹក | 树叶 | 树 (ដើមឈើ) + 叶 (ស្លឹក) | ស្លឹក | leaf | feuille |
| បង្គោល | 树干 | 树 (ដើមឈើ) + 干 (រាងកាយ) | បង្គោល | trunk | tronc |
នៅពេលដែលអ្នករៀនពាក្យសម្រាប់ "គោ" (牛) តក្កវិជ្ជាសម្រាប់ទឹកដោះគោ សាច់គោ និងសហេតុកម្មក៏ត្រូវបានបើកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ក្នុងភាសាខ្មែរ "គោ" "សាច់គោ" និង "ទឹកដោះគោ" ហាក់ដូចជាមកពីភពផ្សេងៗ។ ហើយវាកាន់តែល្អ៖ ក្នុងភាសាខ្មែរ នៅពេលដែលសត្វមួយបញ្ចប់នៅលើតុអាហារ វាទទួលបានឈ្មោះថ្មីទាំងស្រុង។ ជ្រូកគឺជ្រូក — ប៉ុន្តែសាច់របស់វាគឺ សាច់ជ្រូក។ ពពែគឺពពែ — ប៉ុន្តែសាច់របស់វាគឺ សាច់ពពែ។ សត្វនោះរស់នៅដោយឈ្មោះមួយ ហើយស្លាប់ដោយឈ្មោះមួយទៀត។ ក្នុងភាសាចិន? 猪肉គ្រាន់តែជា 猪 (ជ្រូក) + 肉 (សាច់)។ 羊肉គ្រាន់តែជា 羊 (ពពែ) + 肉 (សាច់)។ រស់ឬនៅលើចាន តក្កវិជ្ជាមិនធ្លាក់ចុះទេ។
តក្កវិជ្ជា "Lego" នេះកាន់តែខ្លាំងជាមួយបច្ចេកវិទ្យា។ ប្រសិនបើអ្នកដឹងពាក្យសម្រាប់ "អគ្គិសនី" (电) អ្នកអាចបកស្រាយវាចនសព្ទទំនើបទាំងមូលដោយមិនចាំបាច់មានវចនានុក្រម៖
| គំនិត | ចិន | រចនាសម្ព័ន្ធ | ខ្មែរ | អង់គ្លេស | បារាំង |
|---|---|---|---|---|---|
| ទូរសព្ទ | 电话 | 电 (អគ្គិសនី) + 话 (ការនិយាយ) | ទូរសព្ទ | telephone | téléphone |
| ទូរទស្សន៍ | 电视 | 电 (អគ្គិសនី) + 视 (ការមើល) | ទូរទស្សន៍ | television | télévision |
| កុំព្យូទ័រ | 电脑 | 电 (អគ្គិសនី) + 脑 (ខួរក្បាល) | កុំព្យូទ័រ | computer | ordinateur |
| ជណ្តើរយន្ត | 电梯 | 电 (អគ្គិសនី) + 梯 (ជណ្តើរ) | ជណ្តើរយន្ត | elevator | ascenseur |
| ភាពយន្ត | 电影 | 电 (អគ្គិសនី) + 影 (ស្រមោល) | ភាពយន្ត | movie | film |
ក្នុងភាសាខ្មែរ ពាក្យទាំងនេះមកពីឫសសព្ទឡាតាំង ឬក្រិកដែលមិនពាក់ព័ន្ធគ្នា។ អ្នកត្រូវរំលងចងក្រង ៥,០០០ ពាក្យដោយឡែក។ ក្នុងភាសាចិន ប្រសិនបើអ្នកដឹង ៥០០ តួអក្សរមូលដ្ឋាន អ្នកអាចស្នើសួរ ៥,០០០ ពាក្យតាមរយៈតក្កវិជ្ជាស្អាត។
២. តក្កវិជ្ជាងាយស្រួលសម្រាប់មនុស្ស និងពាក្យថ្មី
ដើម្បីដាក់ឈ្មោះមនុស្សពីប្រទេសណាមួយ ភាសាចិនគ្រាន់តែបន្ថែមពាក្យ "មនុស្ស" (人)៖ មនុស្សចិន (中国人) មនុស្សអាមេរិកាំង (美国人) មនុស្សអង់គ្លេស (英国人) — សូម្បីតែជនបរទេសក៏ជា 外星人 (មនុស្សលោក)។ ក្នុងភាសាខ្មែរ បុព្វបទផ្លាស់ប្ដូរជានិច្ច៖ អាមេរិកាំង អង់គ្លេស ចិន បារាំង អេស្ប៉ាញ។ ការរំលងចងក្រងស្អាត សូន្យតក្កវិជ្ជា។
ភាសាចិនក៏មានសមត្ថភាពខ្លាំងក្នុងការបង្កើតពាក្យថ្មី។ នៅពេលដែលអ្វីថ្មីមួយលេចឡើងក្នុងពិភពលោក ភាសាខ្មែរតែងតែខ្ចីពីឡាតាំង ឬក្រិក — ឬបង្កើតអ្វីដែលគ្មាននរណាយល់នៅដំបូង។ ភាសាចិន? គ្រាន់តែរួមបញ្ចូលតួអក្សរពីរដែលអ្នកដឹងរួចហើយ។ ពាក្យសម្រាប់ "ដេកស្ងប់" (躺平) បានពិពណ៌នាពីទស្សនវិជ្ជាជីវិតទាំងមូល។ ពាក្យសម្រាប់ "បុគ្គលល្បីល្បាញលើអ៊ីនធឺណិត" (网红) គឺជាអក្សរសាស្រ្ត "បណ្តាញ" + "ក្តៅក្រហាយ"។ អ្នកណាដែលដឹងតួអក្សរមូលពីរនឹងយល់ភ្លាម — មិនចាំបាច់វចនានុក្រមទេ។
៣. ប្រព័ន្ធលេខដ៏អស្ចារ្យ
លេខចិនគឺជាស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យនៃការរចនារបស់មនុស្ស។ រៀនពីមួយដល់ដប់ ហើយនៅសល់គឺការរួមបញ្ចូលស្អាត៖ ដប់មួយគឺ "ដប់-មួយ" (十一) ម្ភៃគឺ "ពីរ-ដប់" (二十) �កៅអីប្រាំបួនសែនគឺ "ប្រាំបួន-ដប់-ប្រាំបួន" (九十九)។ ក្បួនមួយ លេខគ្មានទីបញ្ចប់។ ភាសាខ្មែរ រីឯក ផ្ដល់ឱ្យយើងនូវ "ដប់មួយ" និង "ដប់ពីរ" លេចឡើងពីគ្មានកន្លែង ហើយ "សែសិប" ដោយឥតហេតុផលលុប "បួន" ពី "បួន"។
តក្កវិជ្ជាដ៏អស្ចារ្យដូចគ្នានេះបន្តដោយភាពរលូនទៅកាន់ថ្ងៃ និងខែ៖
| គំនិតពេលវេលា | ចិន | រចនាសម្ព័ន្ធ | ខ្មែរ | អង់គ្លេស | បារាំង |
|---|---|---|---|---|---|
| ថ្ងៃច័ន្ទ | 星期一 | 星期 (សប្ដាហ៍) + 一 (១) | ថ្ងៃច័ន្ទ | Monday | lundi |
| ថ្ងៃអង្គារ | 星期二 | 星期 (សប្ដាហ៍) + 二 (២) | ថ្ងៃអង្គារ | Tuesday | mardi |
| ថ្ងៃពុធ | 星期三 | 星期 (សប្ដាហ៍) + 三 (៣) | ថ្ងៃពុធ | Wednesday | mercredi |
| ថ្ងៃទី ៨? 🤔 | 星期八 | 星期 (សប្ដាហ៍) + 八 (៨) — ដំណើរការ! | ??? | ??? | ??? |
| ខែមករា | 一月 | 一 (១) + 月 (ខែ) | ខែមករា | January | janvier |
| ខែកុម្ភៈ | 二月 | 二 (២) + 月 (ខែ) | ខែកុម្ភៈ | February | février |
| ខែមិនា | 三月 | 三 (៣) + 月 (ខែ) | ខែមិនា | March | mars |
| ខែទី ១៣? 🤔 | 十三月 | 十三 (១៣) + 月 — ដំណើរការ! | ??? | ??? | ??? |
ខែចិនគ្រាន់តែជា "ខែ ១" "ខែ ២" ហើយបន្តទៅ។ ប្រសិនបើមនុស្សជាតិបន្ថែមខែទី ១៣ ចិនគ្រាន់តែហៅវាថា 十三月 — រួចរាល់។ អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរនឹងត្រូវការកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការបីឆ្នាំដើម្បីបង្កើតឈ្មោះថ្មី។ "d" ស្ងាត់របស់ថ្ងៃពុធតែងតែបង្កើតការឈឺចាប់ច្រើនជាងក្បួនវេយ្យាករណ៍ភាគច្រើន។
៤. ភាសាចិនសម្រាប់វេជ្ជបណ្ឌិត
ប្រសិនបើតក្កវិជ្ជា Lego របស់ភាសាចិនមានឥទ្ធិពលក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យវាស្ទើរតែជាអំណាចអស្ចារ្យ។ ឈ្មោះនៃផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រចិនគឺសៀវភៅណែនាំ៖ គ្រាន់តែរួមបញ្ចូលផ្នែករាងកាយជាមួយពាក្យសម្រាប់ "ផ្នែក" (科) ហើយអ្នកដឹងភ្លាមថាត្រូវទៅណា។
| ផ្នែក | ចិន | រចនាសម្ព័ន្ធ | ខ្មែរ | អង់គ្លេស |
|---|---|---|---|---|
| វេជ្ជសាស្ត្រខាងក្នុង | 内科 | 内 (ខាងក្នុង) + 科 (ផ្នែក) | វេជ្ជសាស្ត្រខាងក្នុង | Internal Medicine |
| វះកាត់ | 外科 | 外 (ខាងក្រៅ) + 科 (ផ្នែក) | វះកាត់ | Surgery |
| កុមារវេជ្ជសាស្ត្រ | 儿科 | 儿 (កុមារ) + 科 (ផ្នែក) | កុមារវេជ្ជសាស្ត្រ | Pediatrics |
| ខ្លួនប្រាណវេជ្ជសាស្ត្រ | 骨科 | 骨 (ឆ្អឹង) + 科 (ផ្នែក) | ខ្លួនប្រាណវេជ្ជសាស្ត្រ | Orthopedics |
| ភ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ | 眼科 | 眼 (ភ្នែក) + 科 (ផ្នែក) | ភ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ | Ophthalmology |
| ត្រចៀក ច្រមុះ ក throat | 耳鼻喉科 | 耳鼻喉 (ត្រចៀក-ច្រមុះ-ក) + 科 (ផ្នែក) | ENT | Otolaryngology |
ក្នុងភាសាខ្មែរ "កុមារវេជ្ជសាស្ត្រ" (儿科) មកពីក្រិក pais (កុមារ) និង iatros (វេជ្ជបណ្ឌិត) — អ្នកនឹងមិនដឹងទេបើគ្មានសញ្ញាប័ត្រក្លាសាទី។ "ភ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ" មាន ១២ តួអក្សរ; សិក្ខាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រចំណាយមួយសប្តាហ៍គ្រាន់តែដើម្បីរៀនបញ្ជាក់។ "Otolaryngology" គឺពាក្យដែលអ្នកអាចប្រើដើម្បីបំផ្លាញបន្ទប់នៅក្នុងពិធីបុណ្យ។ នៅក្នុងប្រទេសចិន អ្នកគ្រាន់តែមើលផ្ទាំងផ្នែក ហើយដឹងពិតប្រាកដថាត្រូវទៅណា។ ភាសាចិនមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យភាសាងាយស្រួលទេ — វាធ្វើឱ្យ វេជ្ជសាស្ត្រ កាន់តែងាយស្រួល។
៥. កិរិយាសព្ទមិនធ្លាក់ចុះទេ។ គ្មានអ្វីមានភេទទេ។
នេះគឺជាគុណសម្បត្តិដ៏អស្ចារ្យបំផុតរបស់ភាសាចិន។ ក្នុងភាសាខ្មែរ "ទៅ" ផ្លាស់ប្ដូរទៅជា ទៅ ទៅ ទៅ ទៅ។ ភាសាបារាំង និងអេស្ប៉ាញផ្លាស់ប្ដូរកិរិយាសព្ទខុសគ្នាសម្រាប់មនុស្សនីមួយៗ — ប្រាំមួយទម្រង់អប្បបរមា ពេលខ្លះច្រើនជាងនេះ។ ក្នុងភាសាចិន "ទៅ" (去) គ្រាន់តែជា 去។ ម្សិលមិញ ថ្ងៃនេះ ស្អែក សម្រាប់អ្នក សម្រាប់ជនបរទេស៖ 去។ ចង់និយាយថាអ្វីមួយបានកើត? បន្ថែម 了។ ចង់និយាយថាវាកំពុងកើតឥឡូវនេះ? បន្ថែម 在។ កិរិយាសព្ទខ្លួនឯងមិនផ្លាស់ប្ដូរទេ។
បន្ទាប់មកមានភេទវេយ្យាករណ៍។ ក្នុងភាសាបារាំង និងអេស្ប៉ាញ តុមានភេទ កៅអីមានភេទ ផ្លែឈើ មានភេទ — ហើយឧទានសព្ទរបស់អ្នកត្រូវយល់ព្រមជាមួយនីមួយៗ។ ក្នុងភាសាចិន ផ្លែឈើគ្រាន់តែជាផ្លែឈើ។ គ្មានភេទ។ គ្មានការយល់ព្រម។ មិនចាំបាច់ RAM បន្ថែមទេ។
ត្រៀមខ្លួនដើម្បីស្វែងរកសិល្បៈនៃអក្សរចិន?
សាកល្បង Nihaoo.app